پیری پوست

images

پیری یک روند طبیعی است. بدن انسان از حدود سی سالگی شروع به پیر شدن می‌‌کند و تقریباً همه‌ی ارگان‌ها و اعضای بدن رو به زوال می‌روند. جلوی این روند را به هیچ وجه نمی‌توان گرفت چون پیری بر اساس یک برنامه‌ریزی دقیق سلولی شکل می‌گیرد و مو لای درزش نمی‌رود. اما نباید خیلی هم ناامید بود چون با در پیش گرفتن یک زندگی «سالم» روند پیر شدن را به شکل نسبتاً قابل‌توجهی می‌شود کند کرد. این موضوع درباره‌ی تمام بدن انسان صادق است. این‌که زندگی سالم چیست، چیز چندان پیچیده‌ای نیست و تقریباً همه می‌دانند چه چیزهایی به بدن‌شان آسیب می‌رساند و چه چیزهایی برای سلامت‌شان خوب است اما در عمل، متعهد بودن به ملزومات یک زندگی سالم دشوارترین کار جهان است!

پزشکی که در مطبش بر مبل لم داده احتمالاً به‌سادگی می‌تواند با جملاتی حکیمانه یک فرد مبتلا به فشار خون بالا را تشویق به ورزش، رعایت یک رژیم غذایی مناسب و پرهیز از عوامل زیان‌باری مثل سیگار کند، اما تجربه نشان داده که اکثریت غالب مبتلایان به فشار خون نه ورزش می‌کنند، نه رژیم غذایی مناسبی در پیش می‌گیرند و نه از عوامل زیان‌بار پرهیز می‌کنند.

همه می‌دانیم که غذاهای حاوی چربی لذیذتر از غذاهای فاقد چربی (آب‌پز و… ) هستند. همه می‌دانیم فست‌فود قاتل قلب و عروق بدن است. همه می‌دانیم افراط در خوردن گوشت قرمز برای سلامتی زیان‌بار است. اما در عمل نمی‌توانیم از لذت موارد نام‌برده چشم بپوشیم. گیر کار در کجاست؟ پاسخ من این است: در ذات انسان. در میل بی‌کران انسان به خودویرانگری. در رانه‌ی مرگ. در واقعیت وجودی انسان که می‌داند عمر در هر حال کوتاه است و لذت بردن از فرصت شتاب‌ناک زندگانی، منطقی‌ترین راهکار است. به قول آن خواننده‌ی پاپ: «فردا رو چه دیدی؟!»

اما هنوز برای صدور یک حکم قطعی زود است چون یک زندگی سالم نه آن زندگی خشک و بی‌لذتی است که پزشکان حکیم توصیه می‌کنند و نه غفلت از توصیه‌های بهداشتی و پزشکی. حتما راه میانه‌ای در کار است. حتما می‌توان مثل همه‌ی پدیده‌ها و امور هستی به یک نقطه‌ی اعتدال رسید که در آن نه سیخ بسوزد و نه کباب؛ بشود هم لذت برد و هم کم‌ترین آسیب را به بدن رساند. اعتدال (پرهیز از افراط و تفریط) کلید کامیابی در امور مربوط به سلامت تن و روان است.

شیوه‌ی زندگی یا همان life style (به قول آدم‌های باکلاس) مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده‌ی سلامت است. اگر به یک سیگاری بگوییم سیگار چیز بدی است و بهتر است به جای سیگار پسته یا سیب بخوری، بی‌تردید هیچ موفقیتی حاصل نخواهد شد چون فقط یک سیگاری می‌داند که کشیدن سیگار چه لذتی دارد. اما اگر به او بقبولانی که «تعداد» سیگارهایی که در روز می‌کشد نقش بسیار مهمی در تخریب جسمش دارد، می‌توان تشویق‌اش کرد که به روزی سه‌چهار نخ سیگار بسنده کند و به او اطمینان داد که با این تعداد تقریباً هیچ مشکلی برایش پیش نخواهد آمد. تردید نکنید که با این راهکار بهتر می‌توان اثر ویرانگر سیگار را بر زندگی یک انسان کم کرد. چه بسا او  بعد از مدتی بی‌خیال همان سه‌چهار نخ هم بشود. اگر به کسی که اضافه وزن دارد بگویید که باید یک رژیم سفت و سخت بگیرد و فهرستی بلندبالا از چیزهایی که نباید بخورد به او بدهید، شک نکنید که پس از مدتی بسیار کوتاه در رعایت رژیم غذایی شکست خواهد خورد و به دلیل ناامید شدن از بهبود، وضعیتش بدتر از قبل خواهد شد. به بیان عامیانه «سنگ بزرگ علامت نزدن است». اما اگر به همین فرد ساز و کار بدن در ذخیره و مصرف انرژی را با حوصله توضیح بدهید و بگویید اضافه وزن به چه دلایلی وجود می‌آید می‌توانید او را در روندی کند اما مستمر وارد کانال کاهش وزن کنید. اغلب آن‌هایی که در دو ماه ده کیلو کم می‌کنند بعدها در عرض دو هفته همان ده کیلو را اضافه خواهند کرد. اما اگر ده کیلو در عرض دو سال کم شود احتمال بازگشتش بسیار کم‌تر خواهد بود چون شیوه‌ی زندگی او در یک روند بسیار آهسته چنان تغییر کرده که تبدیل به عادت شده و ترک عادت معمولاً موجب مرض است!

پوست هم مانند همه‌ی اجزای بدن انسان پیر می‌شود. خبر بد این است که گاهی پوست خیلی زودتر از بقیه بدن پیر می‌شود مثلاً ممکن است قلب و ریه و کبد و کلیه یک نفر خیلی خوب کار کند و از لحاظ آمادگی جسمانی هم در وضعیت بسیار خوبی باشد و صد سال هم عمر کند اما از سی سالگی ده پانزده سال مسن‌تر از سن واقعی یا تقویمی‌اش به نظر بیاید. در چهل سالگی به اندازه‌ی یک کهنسال چین و چروک داشته باشد و در پنجاه سالگی رسماً مثل هفتاد ساله‌ها باشد. اما خبر خوب این است که بسیاری از عوامل پیری زودرس پوست را می‌توان کنترل و روند پیری را کند کرد.

نشانه‌های پیری پوست

۱- افزایش چین و چروک

۲- کاهش انعطاف‌پذیری پوست

۳- افتادگی پوست

۴- افزایش خال‌ها، لک‌ها و ضایعات عروقی پوستی

چه عواملی پیری پوست را تسریع می‌کنند؟

۱- ژنتیک

۲- بیماری‌های داخلی

۳ بیماری‌های پوست

۴- آفتاب (نور خورشید)

۵- زندگی پراسترس

۶- خواب نامناسب

۷-  موقعیت شغلی

۸- تغذیه نامناسب

۹- سیگار (و سوء مصرف الکل، مواد مخدر و روانگردان)

۱۰- فقدان تحرک

۱۱- هوای خشک

۱۲ – گرما و سرما

کدام را می‌توان کنترل کرد؟

– در بعضی‌ها به طور سرشتی پوست زودتر پیر می‌شود. هر کس با یک نگاه گذرا به والدین و فامیل درجه‌ یک و دو می‌تواند یک شمای کلی از آینده‌ی پوست و موی خودش به دست بیاورد. مردی که پدرش طاس است و عمویش و دایی‌اش و… تقریباً باید مطمئن باشد که از بند طاسی نخواهد رست! زنی که مادر و خاله و عمه‌‌اش همه در سی سالگی صورتی پر از چین و چروک یا موی کم‌پشت داشته‌اند، نباید امیدی به وضعیت ژنتیکی‌اش داشته باشد و بهتر است بیش‌تر مراقب خودش باشد. برای رفع ابهام بهتر است روشن‌تر بگویم: اگر شما از هر حیث شبیه پدرتان هستید و کم‌ترین شباهتی به مادرتان ندارید، منطقی‌تر است که تصویر آینده‌ی خودتان را در خانواده‌ی پدری جست‌وجو کنید و برعکس. اما اگر ترکیبی از پدر و مادر هستید یعنی قد و هیکل‌تان به خانواده پدری رفته و  صورت‌نان کاملاً شبیه مادر یا دایی یا خاله‌تان است، پیش‌‌بینی چندان آسان نیست. در این موارد باید دقت کنید و ببینید وضعیت پوست و موی‌تان شبیه کدام‌یک است. مردها موقع انتخاب همسر ناخودآگاه یا شاید هم آگاهانه به این نکته توجه می‌کنند. اگر دختر مورد علاقه‌شان شباهت تام و تمامی به مادرش دارد، وضعیت پوست او هم در آینده کم‌وبیش شبیه مادرش خواهد بود!

ژنتیک به یک شکل دیگر هم می‌تواند بر پوست اثر بگذارد. اگر ذاتاً پوست خشکی داشته باشید و یا لاغر یا بسیار لاغر باشید، بعد از سی سالگی پوست‌تان زودتر چروکیده خواهد شد و سن وسال‌تان بیش‌تر از سن تقویمی‌تان به نظر خواهد رسید. اگر تپل باشید یا ذاتاً پوست چرب یا طبیعی داشته باشید و یا لاغر نباشید، پوست‌تان دیرتر چروکیده خواهد شد و جوان‌تر از سن‌وسال‌تان به نظر خواهید رسید. ژنتیک یک راه دیگر هم برای نابود کردن زودرس پوست بلد است! اگر بیماری‌های داخلی که مبنای ژنتیکی دارند، مانند اختلال غده تیروئید، اختلال قند خون (دیابت)، و… داشته باشید، سلامت پوست‌تان به‌شدت در معرض خطر خواهد بود و زودتر به پیری دچار خواهد شد. اگر بیماری‌های پوستی که مبنای ژنتیکی دارند (تقریباً اغلب بیماری‌های پوستی غیرعفونی) داشته باشید، بدیهی است که روند تخریب پوست‌تان سریع‌تر از دیگران خواهد بود. در اغلب موارد با کنترل دقیق عوامل زمینه‌ای (بیماری‌های همراه) و البته مراقبت دقیق از پوست می‌توان از پیری زودرس پوست جلوگیری کرد.

– آفتاب، مهم‌ترین فاکتور بیرونی مخرب پوست است که اغلب به‌سادگی می‌توان مهارش کرد. بدیهی است که اگر کسی به ضرورت شغلی ناچار به حضور در آفتاب است، پرهیز از این عامل زیان‌بار برایش دشوارتر از دیگران خواهد بود. اگر به این باور برسیم که آفتاب برای پوست فاجعه‌بار است و جز پیری زودرس پوست می‌تواند موجب بدخیمی هم شود، تا حد امکان با آن مقابله خواهیم کرد. در این باره در پستی دیگر در همین سایت نوشته‌ام و شمار ا به آن ارجاع می‌دهم.

– یک زندگی پراسترس، نه‌فقط بر پوست که بر همه‌ی اجزای بدن انسان، اثر ویرانگر دارد. مطالعات علمی نشان داده که استرس عامل تعیین‌کننده‌ی چند بیماری‌ شایع پوست و مو است (آکنه، پسوریازیس، لیکن‌پلان، ریزش موی منطقه‌ای یا کلی و…). اما فقط گفتنش آسان است؛ در عمل دلایل ایجاد استرس در یک زندگی، چنان قاطع و دوری‌ناپذیر هستند که رهایی از آن‌ها میسر نیست. کسی که به دلیل مشکلات اقتصادی هشتش گرو نه‌اش است و دائماً در هول و ولاست چه‌طور می‌تواند خودش را به بی‌خیالی بزند و استرس نداشته باشد؟ کسی که عزیزی را از دست می‌دهد چه‌طور می‌تواند نگرانی نداشته باشد؟ کسی که مجبور است در آزمونی شرکت کند که مسیر زندگی‌اش را تعیین می‌کند چه‌طور می‌تواند استرس نداشته باشد؟ اما گاهی استرس محصول سوء‌مدیریت در زندگی است و به دلایلی واهی یا کم‌اهمیت بروز می‌کند مثلاً زن و شوهری با دلایلی کودکانه مدام به هم می‌‌پرند و زندگی را جهنم می‌کنند، یا آدمی که وضع مالی مناسبی دارد مدام برای سود بیش‌تر حرص می‌زند یا کسی به دلیل حسادت یا خودکم‌بینی و… مدام در اضطراب است و… . بگذارید تیر خلاص را بزنم: هرگاه استرس به حدی برسد که اثر منفی بر زندگی فردی یا اجتماعی یک انسان بگذارد، مراجعه به روان‌شناس یا روان‌پزشک یک ضرورت انکارناپذیر است. متاسفانه فرهنگ غالب در ایران، چنین مراجعه‌ای را برنمی‌تابد و افراد از ترس انگ زدن دیگران ترجیح می‌دهند با درد و بدبختی‌ زندگی کنند. حکم این است: جسم انسان تابع روان اوست و برعکس. اگر روانت سالم نباشد، هرگز تن سالمی نخواهی داشت. اگر مهار اعصابت از دستت در رفته و خودت نمی‌توانی خودت را جمع کنی حتما باید به متخصص اعصاب و روان یا روان‌شناس مراجعه کنی. انتخاب با خودت است و حق نداری کسی را ملامت کنی.

– کمبود خواب مزمن، نه‌فقط پوست را زودتر از موعد مقرر پیر می‌کند بلکه عمر را هم کوتاه‌تر می‌کند. حداقل هفت ساعت خواب در شبانه‌روز برای یک زندگی سالم لازم است. هشت ساعت ایده‌آل است. با بالا رفتن سن نیاز به خواب کم‌تر می‌شود. اگر کسی دچار بی‌خوابی یا کم‌خوابی مزمن است و این به دلیل تنگنای اقتصادی و موقعیت شغلی‌اش نیست، حتماً باید به یک متخصص مغز و اعصاب یا اعصاب و روان مراجعه کند (من دومی را ترجیح می‌دهم). یادتان نرود بهترین زمان خوابیدن شب است و خوابیدن در روز هرگز اثر مثبت خواب شبانه را نخواهد داشت. همین اصل بدیهی را بسیاری از آن‌هایی که زندگی‌شان پای اینترنت و ماهواره می‌گذرد رعایت نمی‌کنند. در پیش گرفتن یک شیوه‌ی زندگی سالم و دور از تنش، مستلزم خواب منظم و کافی‌ست.

 – کسانی که به دلیل موقیت شغلی ناچارند مدتی طولانی در معرض آفتاب یا گرما و سرمای زیاد قرار بگیرند، زودتر از دیگران دچار پیری پوست خواهند شد. به دلیل مواجهه‌ی کنترل‌نشده با آفتاب است که کشاورزان و دامداران و کلاً روستاییان، پوست‌های بسیار ضخیم و با چین و چروک‌های بسیار عمیق دارند. البته این طیف از افراد معمولاً توجهی به ظاهر خود ندارند و هرگز به پزشک مراجعه نمی‌کنند مگر دچار زخم‌های لاعلاج شوند که اغلب بدخیمی پوست ناشی از آفتاب یا اشعه‌ ماوراء‌بنفش در فضای کار است.

– تغذیه نامناسب، پوست را هم مانند همه‌‌ی اجزای بدن دچار فرسایش زودهنگام می‌کند. درباره‌ی تغذیه مناسب در پستی مفصل خواهم نوشت. اما به‌اختصار و به بیان عامیانه: مصرف منظم سالاد یا سبزیجات در کنار غذا، مصرف نیم تا یک لیوان شیر در روز، پرهیز از غذاهای تند و حاوی ادویه‌ی زیاد، پرهیز از نوشیدنی‌های گازدار، روزی یک گوجه‌فرنگی یا یک سیب و… .

– سیگار به دلیل کاهش ظرفیت اکسیژن‌رسانی خون، پوست را هم مانند قلب و ریه و رگ‌ها (عروف) و… دچار تخریب می‌‌کند. پوستی که به‌درستی تغذیه نشود و تنفس نکند، زودتر تخریب خواهد شد. سخت بتوان یک سیگاری را به ترک سیگار واداشت اما شاید بتوان او را به کم کردن تعداد سیگارهایی که می‌کشد، تشویق کرد.

– ورزش و فعالیت بدنی ملایم و متعادل، به دلیل اثر مثبت بر قلب، اثر قابل‌ملاحظه‌ای بر گردش خون و اکسیژن‌رسانی دارد ضمن این‌که موجب کاهش ملایم وزن می‌شود. ورزش حرفه‌ای نه‌تنها موجب سلامتی فرد نمی‌شود که روند پیری و فرسایش را در بدن تسریع می‌کند. اگر دقت کنید بیش‌تر ورزشکاران حرفه‌ای چهره‌های شکسته‌ای دارند و مسن‌تر از سن تقویمی‌شان به نظر می‌رسند. گذشته از این، از آن‌جا که سنگ بزرگ علامت نزدن است، بهتر است آدم‌های بی‌تحرک یا کم‌تحرک را به نرمش‌های مختصر و پیاده‌روی روزانه در حد ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تشویق کرد و کم‌کم این میزان را به نیم تا یک ساعت در روز رساند. فعالیت ملایم و معقول، در کنار یک رژیم غذایی سالم کمک شایان توجهی به سلامت عمومی بدن و البته پوست می‌کند.

– هوای خشک برای پوست اصلاً خوب نیست. در فصل‌های سرد، خشکی هوا بیش‌تر از فصل‌های گرم است. استفاده منظم و مستمر از کرم‌های مرطوب‌کننده و حفظ رطوبت منزل در حد مطلوب، مهم‌ترین راهکارهای مقابله با هوای خشک هستند. بعضی ماسک‌ها به این مهم کمک می‌کنند. هیدرودرمی روش ساده و مؤثری برای مقابله با خشکی مفرط پوست است. کسانی که پوست خشک دارند، از شست‌‌وشوی پوست‌شان با شوینده‌های معمولی جداً باید خودداری کنند. خشکی پوست، شکنندگی آن را زیاد می‌کند و شکنندگی مهم‌ترین عنصر پیری پوست است.

– اعتدال در هر مقوله‌ای مایه‌ی آسایش و پیشرفت است و این موضوع، درباره‌ی پوست هم صدق می‌کند. قرار گرفتن در معرض گرمای زیاد پوست را دچار اضمحلال می‌کند؛ هم چربی‌های پوست را از بین می‌برد و هم باعث تخریب پیوندهای پوستی می‌شود. از یک سنی پوست قابلیت جبران این آسیب‌ها را از دست می‌دهد. به عنوان یک اصل، حمام با آب داغ برای هر پوستی بد است به‌خصوص برای پوست صورت. سرما هم تأثیر مخربی دارد و موحب خشکی و شکنندگی پوست می‌شود. زندگی در دمای معتدل بهترین راهکار است. البته گاهی به دلایل شغلی یا اقتصادی حفظ اعتدال میسر نیست و این یک حقیقت تلخ است.

دو نکته‌ی مهم

۱- نباید مقوله‌ی پیری پوست را محدود به زیبایی دانست. پیری زودهنگام پوست، موجب از دست رفتن حس اعتمادبه‌نفس در بسیاری از افراد می‌شود و افسردگی را به دنبال خواهد داشت، و نتیجه‌‌‌اش کاهش کارآیی فرد در زندگی فردی و اجتماعی و لذت نبردن از زندگی است. ناامیدی و افسردگی تمام جنبه‌های زندگی انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بیماری‌های دیگر را هم تشدید می‌کند.

۲- از نظر ظاهری پیری دست‌ها تأثیری به‌مراتب بدتری از پیری صورت به جا می‌گذارد و اقدامات زیبایی هم در درمانش چندان موفقیتی ندارند. دستی با پوست پر از چروک و لک و پوست آویزان تقریباً به هیچ درمانی پاسخ نمی‌دهد. بهترین راه پیش‌گیری است (استفاده مستمر از ضدآفتاب، تغذیه مناسب، ورزش ملایم و بقیه‌ی نکاتی که در این نوشته ذکر شد.)

اگر به هر دلیلی از پیری پوست رنج می‌بریم، چه کنیم؟

از خوددرمانی و درمان‌های بی‌پایه بپرهیزیم و به پزشک مراجعه کنیم!!!

Leave a Comment